Vroeg leren om elegant oud te worden
april 2026
Vroeg leren om elegant oud te worden
We leerden het niet van onze ouders, noch van onze leraars op school: degelijk oud worden! We worden gemiddeld met z’n allen ouder maar hoe doen we dit en bij voorkeur op een kwalitatieve wijze. Je hebt mensen die worstelen met het ouder worden en je hebt er anderen die met de dag dat ze ouder worden, floreren. En waarschijnlijk zitten de meesten er tussenin. De Chinese wijsgeer, Confucius (we spreken van de 4-5e eeuw voor Ch.) wist ons te vertellen dat je in je jeugd, een stok moet snijden waarop je kan steunen in je oude dag.
Onze Westerse wereld heeft met zijn meer en meer individualistische levenswijze, de ouderdom aan de kant geschoven. Je merkt dat ook in het taalgebruik. Als men zegt: je ziet er nog goed uit voor je leeftijd, dan bedoelt men dat je er niet ‘oud’ uitziet. Er bestaan in onze maatschappij zovele misvattingen over ouder worden. Zo zouden ouderen kwetsbaarder zijn voor psychische problemen. Er zullen er zijn zoals dat ook het geval is bij andere leeftijdsgroepen. Maar anderzijds zijn er ook heel wat ouderen die een grotere psychologische weerbaarheid hebben. Zo hebben ze vaak angsten die ze in het verleden hadden, kunnen plaatsen omdat ze inmiddels weten dat ze ongegrond waren. Er wordt beweerd dat een ouder brein niet meer bijleert. Nochtans zijn er heel wat voorbeelden van schrijvers, schilders maar zeker ook van verpleegkundigen die op latere leeftijd beter presteerden dan toen ze jong waren. Denk maar aan Agatha Christie die op haar 86e nog een spannend boek schreef. Natuurlijk er is iets meer traagheid die optreedt doordat de aangroei van de nieuwe hersencellen niet zo spectaculair is als bij sommige jongeren. De vloeiende intelligentie (het snel reageren, namen onthouden,..) dat gaat wat achteruit maar anderzijds gaat de gekristalliseerde intelligentie (ervaringen, combinaties, achtergrondinformatie,..) erop vooruit. Als de twee gecombineerd worden, de vloeiende intelligentie en de gekristalliseerde intelligentie krijg je een mastodont of anders gezegd: de twee samen (jongeren en ouderen) zorgen voor SLAGKRACHT!
"Als de twee gecombineerd worden, de vloeiende intelligentie en de gekristalliseerde intelligentie krijg je een mastodont"
Wat belangrijk is in het proces van ouder worden, is de positieve kijk op ouderdom. In onze westerse wereld moeten we opboksen tegen de vooroordelen. Het zijn net deze stereotypen die het gedrag van iedereen beïnvloeden, dus ook dat van ouderen. Als de verwachtingen zo zijn dat oud zijn, out zijn is, dan gedraag je je er ook naar (en de omgeving ook). Wat we vooral moeten onthouden is, dat ouderdom een levensfase is, een belangrijke levensfase en dat ouderdom geen vergissing is die gecorrigeerd dient te worden. Een cultuur of maatschappij die ouderen devalueert, hecht weinig waarde aan degenen die voor hen zorgen.
Je niet laten misleiden door de misvattingen over ouderdom is een belangrijk gegeven naast het leren omgaan met je beperkingen. Je kan aan zelfbeklag doen of kijken hoe je het anders aanpakt met je beperkingen. Ook dat hebben we nooit geleerd. Alles is afhankelijk van wat je verwacht. Je kan je ook mentaal wapenen tegen de tijd dat er beperkingen komen. Dat geldt ook voor de aanvaarding van je sterfelijkheid. Ook hulp bieden, wordt in onze westerse maatschappij vaak gezien als iets negatiefs voor degene die de hulp krijgt. Nochtans is hulp net de bevordering van de autonomie i.p.v. een dreiging van de autonomie. Tenslotte is het belangrijk dat je bij het ouder worden een balans vindt tussen in beweging blijven, je maatschappelijk engageren, je terugtrekken en tot rust komen. Zin geven aan die dingen die je doet en vooral je niet volledig isoleren. Deze balans ziet er voor ieder van ons anders uit. In welke mate je bezig bent met de natuur, met de toekomst, met nieuwigheden die je pad kruisen, met wie je lief is, bepaal alleen jijzelf als ouderwordende persoon. In China is oud synoniem voor wijs; in Japan is oud gelijk aan ‘rolmodel’. Heb je de kans om oud te worden – het is niet iedereen gegeven – begin er tijdig aan en onthoud: goed oud worden, is goed leren leven ook in deze levensfase.
"Nochtans is hulp net de bevordering van de autonomie i.p.v. een dreiging van de autonomie"
Als oudere heb ik het geluk dat ik al zovele jaren omringd ben door thuisverpleegkundigen die op hun beurt heel wat ouderen thuis begeleiden en verzorgen. Deze thuisverpleegkundigen verdienen meer respect en zeker zij die meer dan 30 of 40 jaar dienst hebben. Vandaar dat we enige tijd geleden een Raad der Wijzen hebben opgericht om oudere verpleegkundigen te blijven inschakelen in onze maatschappij. Zij hebben de ervaring, de kennis, de gekristalliseerde intelligentie. Laten we deze kennis gebruiken en eren. Vanaf dit jaar worden er elk jaar Epione (godin van de zorg) Junior awards uitgekeerd aan een aantal oudere verpleegkundigen. De eerste uitreiking gebeurde op 19 maart j.l. In deze Argus Pixel vind je een uitgebreid verslag van dit evenement. Als we als VP iets kunnen doen voor de maatschappij, dan is het onze waardering laten zien voor zij die zorgen voor ..
Eddie Becks