november 2025

Thuishospitalisatie

Thuishospitalisatie werd officieel op 1 juli 2023 in het leven geroepen, en dit uit noodzaak. Enerzijds was er het financiële luik en anderzijds was er de vaststelling dat patiënten thuis sneller en beter herstellen. Er werden twee therapieën ontwikkeld OPAT (Outpatient Parental Antimicrobial Therapy) en de Thuishospitalisatie Oncologie. Ziekenhuizen geven patiënten door aan thuisverpleegkundigen, die een opleiding dienen te volgen om deze prestaties te mogen doen.

 Op zich is het initiatief tot thuishospitalisatie, ondanks het feit dat het voorlopig beperkt blijft tot antibioticatherapie en oncologie, geen slecht initiatief. Enerzijds kan er heel wat tijd, energie en vooral geld gespaard worden om deze patiënten thuis (na) te behandelen en op te volgen. Bovendien vergaat het de meeste patiënten beter omdat ze in hun eigen vertrouwde milieu kunnen herstellen of de therapie ondergaan. Dit brengt minder stress teweeg en vraagt minder energie en inspanningen om zich te verplaatsen.

De Opat is de eerste vorm van thuishospitalisatie en is het verst gevorderd. De opleidingen voor de thuisverpleegkundigen zijn al geruime tijd gestart. De eerste thuisverpleegkundigen zijn opgeleid. Er werden enkele patiënten door de ziekenhuizen doorverwezen naar thuisverpleegkundigen. Al bij al is de vraag voor de opleidingen groot (we vernamen dat er meer dan 350 aanvragen onbeantwoord bleven wegens plaatstekort), de doorverwijzigingen naar thuisverpleegkundigen door de ziekenhuizen zijn heel beperkt. We krijgen sporadisch cijfers door van ziekenhuizen en de impact zou heel beperkt zijn. In 2023 had het Jessa Ziekenhuis 4 patiënten die in aanmerking kwamen voor de behandeling thuis.

We vatten nog even samen wat thuishospitalisatie inhoudt:

De behandelvormen betreffen de toediening van geneesmiddelen via intraveneuze weg in het kader van een antibioticabehandeling waarvoor geen oraal alternatief bestaat en met minstens 5 behandeldagen in de leefomgeving van de patiënt.

Anderzijds gaat het om parenterale toediening van geneesmiddelen in het kader van een antitumorale behandeling van minstens 2 behandelingen in de leefomgeving van de patiënt.

De werkwijze:

Als de behandelende arts-specialist oordeelt dat zowel de van toepassing zijnde regelgeving als alle kwaliteits- en veiligheidscriteria voor thuishospitalisatie van toepassing zijn, dan kan de thuishospitalisatie van start gaan. De behandelende huisarts is medeverantwoordelijk en dient tevens de risico’s in te schatten (zijn er jonge kinderen, huisdieren, hoe is de hygiëne, ..). De voorbereiding, het vervoer en het toezicht op de aflevering van de geneesmiddelen en medische hulpmiddelen vallen onder de verantwoordelijkheid van de ziekenhuisapotheker. Het ziekenhuis is verantwoordelijk voor de behandeling van het afval. Het zorgplan wordt opgesteld door het zorgteam van het ziekenhuis, dat instaat voor de coördinatie en informatiedoorstroming naar de betrokken zorg- en hulpverleners, en voor het informeren van de patiënt en de mantelzorger. Tevens zijn zij verantwoordelijk voor de communicatie rond allergische reacties of mogelijke bijwerkingen. De thuisverpleegkundige die de toediening doet is verantwoordelijk voor de afstemming en communicatie van de zorg in de thuissituatie en deelt elk probleem of risico mee aan het zorgteam van het ziekenhuis. Ook de huisarts is betrokken bij de opmaak van het zorgplan maar staat zelf niet in voor de toediening van de zorg. Enkel wanneer de situatie zorgwekkend is, wordt de huisarts geïnformeerd en zal de arts-specialist mogelijk de huisarts contacteren om de situatie beter in te schatten en om een beslissing te nemen omtrent het verdere verloop van de behandeling (mogelijks opname in ziekenhuis).

Hoe wordt thuishospitalisatie vergoed?

De thuisverpleegkundige die bij het initiëren van de thuishospitalisatie en bij de opmaak van het behandelplan betrokken is, ontvangt een opstartforfait, zijnde 32,44 euro. Deze vergoeding is 1 keer per patiënt per behandelvorm per kalenderjaar aanrekenbaar en cumuleerbaar met de verstrekkingen uit art.8.

Er is een forfait per behandeldag voorzien voor de thuisverpleegkundige die verantwoordelijk is voor de continue afstemming van de zorg tussen de verpleegkundige en die de toediening doet, zijnde 14,85 euro. Ook deze vergoeding is cumuleerbaar met de verstrekkingen uit art. 8.

Gaat het om de toediening van antitumorale geneesmiddelen langs intramusculaire, subcutane, of hypodermale toedieningsweg, dan is er een bijkomende forfait voorzien van 7,55 euro. Ook deze is cumuleerbaar met verstrekkingen uit art.8. 

Voorbereiding: wie mag deze taak op zich nemen?

De thuisverpleegkundige zal een bijscholing moeten volgen en regelmatig onderhouden en dit in het kader van OPAT. De opleiding bestaat uit twee delen, zijnde theorie en praktijk. Het praktisch gedeelte kan pas gevolgd worden na het theoretisch deel. Na de afronding van de twee opleidingen kan de thuisverpleegkundige patiënten behandelen in het kader van het OPATtraject. De opleidingen worden gegeven via de verschillende consortiums in samenwerking met ziekenhuizen en volgens het protocol opgemaakt in samenwerking met het NPTV (Nederlandstalig Platform voor ThuisVerpleging) en via twee ziekenhuisgroepen.  Het aantal deelnemers is per keer beperkt tot 15. De opleidingen voor oncologie in de thuissituatie zijn gestart medio november 2025.

Conclusie:

Nog even vermelden dat niet elke patiënt met dergelijke aandoeningen, in aanmerking komt voor thuishospitalisatie. De patiënt moet voldoende stabiel zijn om thuis verzorgd te worden. De naasten dienen mee te ondersteunen. De hygiënische en omgevingsfactoren dienen optimaal te zijn. De arts-specialist dient overtuigd te zijn van de haalbaarheid. De hiervoor opgeleide zorgverleners dienen aanwezig te zijn.

Hoeveel patiënten er in ons land in aanmerking komen voor thuishospitalisatie, weten we niet. Dat de vraag en de nood stijgen, is zeker. Als we mogen geloven dat thuishospitalisatie, de trend van de daghospitalisaties zal volgen, dan zal er de komende jaren een enorme toename zijn van de thuishospitalisaties. Als we even mogen vergelijken: in 2023 vonden er in België ruim 3,8 miljoen daghospitalisaties plaats tegenover 1,7 klassieke hospitalisaties. De verschuiving naar kortere en ambulante zorgvormen is glashelder. Voor het bestaan van daghospitalisaties had men nooit gedacht dat het aantal de klassieke opnames fors zou overstijgen. Ook nu zal met de komst van de thuishospitalisatie, de mogelijkheid geboden worden om de ziekenhuiscapaciteit te ontlasten, de kosten te verlagen, en vooral de patiëntentevredenheid en – comfort te verhogen. De invoering van deze nieuwe werkwijze zal echter tijd en inspanningen vragen om succesvol geïntegreerd te geraken.